Mowa na co dzień. Jak wspierać język w rozmowach i zabawie

Dziecko mówi jedno słowo? Mówi zdaniami, ale ubogie słownictwo? Najlepszy terapeuta mowy to TY – w codziennych rozmowach. Nie wykładasz, nie testujesz – po prostu rozmawiasz INACZEJ.

PYTANIA OTWARTE zamiast zamknięte

Czym się różnią?

Pytanie zamknięte: Odpowiedź TAK/NIE lub jedno słowo
Pytanie otwarte: Dziecko musi rozwinąć myśl

PRZYKŁADY – zamień pytanie:

❌ “Czy podobało ci się w przedszkolu?”
✅ “Co dzisiaj robiłeś w przedszkolu?”

❌ “Chcesz sok?”
✅ “Co chcesz pić – sok czy wodę?”

❌ “Podoba ci się ta książka?”
✅ “Co najbardziej podoba ci się w tej książce?”

❌ “Czy to jest pies?” (wskazujesz na obrazek)
✅ “Kto to jest?” lub “Co widzisz na obrazku?”

DIALOG – przedszkole:

ŹLE:
Mama: “Było fajnie?”
Dziecko: “Tak”
[koniec rozmowy]

DOBRZE:
Mama: “Co dzisiaj było najfajniejsze?”
Dziecko: “Bawiliśmy się w piaskownicy”
Mama: “O! A co budowaliście?”
Dziecko: “Zamek! I Kuba zrobił tunel!”
Mama: “Tunel w zamku? Jak to zrobiliście?”

KOMENTARZ zamiast quizu

Co to jest “quiz”?

Rodzic zadaje pytania testujące: “Co to jest? Jaki to kolor? Ile masz lat?”
Dziecko czuje presję. Mowa = egzamin.

Co to jest “komentarz”?

Rodzic opisuje to, co robi dziecko. Bez pytań. Dziecko słucha, uczy się słów.

PRZYKŁADY:

SYTUACJA: Dziecko bawi się klockami

❌ QUIZ:
“Co budujesz? Jaki to kolor? Gdzie jest czerwony klocek?”

✅ KOMENTARZ:
“Widzę, że budujesz wieżę. Najpierw dałeś niebieski klocek. Teraz czerwony na górze. Och, wieża się przewróciła! Budujemy od nowa”

SYTUACJA: Dziecko je śniadanie

❌ QUIZ:
“Co jesz? Smakuje? Jaki to kolor?”

✅ KOMENTARZ:
“Jesz płatki z mlekiem. Mmm, chrupiące. Teraz pijesz sok pomarańczowy. Zimny”

Kiedy komentować?

• Zabawa (klocki, lalki, samochody)
• Codzienne czynności (jedzenie, ubieranie, kąpiel)
• Spacer (opisujesz to, co widzicie)

Zasada: Mówisz, co dziecko robi. Nie pytasz.

ROZSZERZANIE – dodaj 1 słowo

Dziecko mówi krótko? Ty powtarzasz + dodajesz 1 słowo.

PRZYKŁADY:

Dziecko: “Pies”
Ty: “Tak, duży pies”

Dziecko: “Auto jedzie”
Ty: “Tak, czerwone auto jedzie”

Dziecko: “Chcę sok”
Ty: “Chcesz sok jabłkowy”

Dziecko: “Pada”
Ty: “Tak, pada deszcz. Mokro”

NIE poprawiasz błędów wprost. Dajesz poprawny wzór.

Dziecko: “Ja poszedł do ogrodu”
❌ “Nie, mówi się ‘poszłam’, powtórz”
✅ “Aha, poszłaś do ogrodu. I co tam widziałaś?”

RYMOWANKI i wierszyki

Dlaczego działają?

• Rytm + powtórzenia = łatwo zapamiętać
• Zabawa dźwiękiem = uwaga na słowa
• Powtarzanie = trening artykulacji

5 prostych rymowanek (wiek 2-5 lat):

1. DESZCZ
Kap, kap, kap – pada deszcz
Parasol weź, nie zmokniemy wszyscy
Kap, kap, kap – pada deszcz

2. PIĘĆ ŻABEK
Pięć żabek w stawie, re, re, re
Jedna wskoczyła – bul, bul, bul
Cztery zostały, re, re, re

3. JEDZIE POCIĄG
Jedzie pociąg, tuuu tuuu
Z daleka słychać, tuuu tuuu
Jedzie szybko, tuuu tuuu

4. CICHO JAK MYSZ
Cicho, cicho jak mysz
Palec na ustach – ciii
Nikt nas nie słyszy – ciii

5. TUPIEMY NÓŻKAMI
Tupiemy nóżkami – tup, tup, tup
Klaszczemy rączkami – klap, klap, klap
Skaczemy wysoko – hop, hop, hop

Jak używać? Śpiewaj codziennie. W samochodzie, przed snem, w wannie. Dziecko powtarza dźwięki, potem słowa.

ZABAWY W ROLE – najlepszy trening mowy

Dlaczego? Dziecko mówi naturalnie, bez presji. Używa języka w kontekście.

TOP 5 zabaw w role:

1. SKLEP

Co potrzebujesz: Puste opakowania, torebka, pieniądze (wydrukowane/klocki)

Dialog:
Dziecko (sprzedawca): “Dzień dobry, co pan kupi?”
Rodzic: “Poproszę jabłka”
Dziecko: “Ile sztuk?”
Rodzic: “Trzy. Ile płacę?”
Dziecko: “Pięć złotych”

2. DOKTOR

Co potrzebujesz: Pluszaki jako pacjenci, strzykawka (zabawka), stetoskop

Dialog:
Dziecko (doktor): “Co cię boli?”
Rodzic (miś): “Brzuszek boli”
Dziecko: “Teraz zbadamy. Oddychaj głęboko”

3. GOTOWANIE

Co potrzebujesz: Zabawkowe warzywa, garnki, łyżki

Dialog:
Rodzic: “Co gotujesz?”
Dziecko: “Zupę”
Rodzic: “Z czego?”
Dziecko: “Z marchewki i ziemniaków”
Rodzic: “Mmm, pachnie! Kiedy będzie gotowe?”

4. AUTOBUS

Co potrzebujesz: Krzesła w rzędzie, kierownica (talerz)

Dialog:
Dziecko (kierowca): “Wsiadajcie! Zamykam drzwi”
Rodzic: “Gdzie jedziemy?”
Dziecko: “Na plac zabaw”
Rodzic: “O, już jesteśmy?”

5. TELEFON

Co potrzebujesz: 2 telefony (zabawki lub stare)

Dialog:
Dziecko: “Halo?”
Rodzic: “Cześć! Co robisz?”
Dziecko: “Gram w klocki. A ty?”
Rodzic: “Gotuję obiad. Przyjdziesz?”

OGRANICZANIE NAPROWADZANIA

Co to jest “naprowadzanie”?

Rodzic podpowiada dziecku co ma powiedzieć. Dziecko nie myśli samo.

PRZYKŁADY naprowadzania:

❌ “Powiedz: dzień dobry”
❌ “Jak się mówi? Proooszę”
❌ “No co? To jest piiies, powiedz: pies”

Dlaczego to źle? Dziecko powtarza mechanicznie. Nie uczy się używać języka samodzielnie.

CO ZAMIAST naprowadzania?

SYTUACJA: Dziecko chce ciastko, wyciąga rękę

❌ NAPROWADZANIE:
“Jak się mówi? Poproszę ciastko”

✅ MODELOWANIE:
“Chcesz ciastko? Mogę dać ci ciastko czekoladowe”
Czekasz. Dziecko powie: “Ciastko” lub “Poproszę”
“O, poprosiłeś! Proszę, czekoladowe ciastko”

SYTUACJA: Spotkacie babcię

❌ NAPROWADZANIE:
“Powiedz babci: dzień dobry”

✅ MODELOWANIE:
Ty mówisz: “Dzień dobry, mamo!”
Czekasz chwilę
Dziecko może powiedzieć lub nie – OK
Nie zmuszasz

CZĘSTE BŁĘDY rodziców

1. Zadajesz za dużo pytań

Dziecko czuje się przesłuchiwane.
✅ Zamiast pytać – komentuj

2. Poprawiasz błędy wprost

“Nie mówi się ‘kurka’ tylko ‘kurtka'”
✅ Po prostu użyj poprawnej formy w odpowiedzi

3. Kończysz zdania za dziecko

Dziecko: “Chcę…”
Ty: “…wodę?”
✅ Czekaj. Daj dziecku czas dokończyć

4. Mówisz za szybko

Dziecko nie nadąża.
✅ Zwolnij. Pauzuj między zdaniami

5. Za mało słuchasz

Dziecko mówi, ty przerywasz.
✅ Patrz dziecku w oczy. Czekaj, aż skończy

PLAN NA TYDZIEŃ – małe zmiany, duży efekt

PONIEDZIAŁEK: Pytania otwarte
Po przedszkolu: “Co było najfajniejszego?” zamiast “Było fajnie?”

WTOREK: Komentowanie podczas zabawy
15 min zabawy klockami: opisujesz to, co dziecko robi

ŚRODA: Rozszerzanie
Dziecko mówi krótko – ty dodajesz 1 słowo

CZWARTEK: Rymowanka
Śpiewaj jedną wybraną w samochodzie, przed snem

PIĄTEK: Zabawa w role
20 min w sklep lub doktora

SOBOTA: Bez naprowadzania
Nie mów: “Powiedz…”. Modeluj sam

NIEDZIELA: Słuchanie
Dziecko mówi – ty milkniesz, patrzysz w oczy, czekasz

KIEDY DO LOGOPEDY?

⚠️ Idź do specjalisty, gdy:

• 2 lata – nie mówi ani słowa
• 3 lata – mówi tylko pojedyncze słowa (nie zdania)
• 4 lata – nikt nie rozumie co mówi (poza rodziną)
• 5 lat – gubi połowę dźwięków, nie buduje zdań
• Wycofuje się z mówienia (wcześniej mówił, teraz milknie)

Nie czekaj. Logopeda pomoże.

Podsumowanie

✓ Pytania otwarte zamiast zamknięte
✓ Komentarz zamiast quizu
✓ Rozszerzaj – dodawaj 1 słowo
✓ Rymowanki codziennie
✓ Zabawy w role = naturalny trening
✓ Bez naprowadzania – modeluj
✓ Słuchaj więcej, pytaj mniej

Najlepszy terapeuta mowy = rodzic w codziennych rozmowach.

W Ziarenko dzieci mówią trzy języki naturalnie

Polski, angielski, ukraiński – bez nauki, przez rozmowy i zabawy. Jak? Nauczyciele mówią, komentują, bawią się w role. Dzieci słuchają, powtarzają, uczą się.

Montessori = język w kontekście, nie z podręczników.

Zadzwoń: +48 660 485 323
Napisz: ziarenkohappyhome@gmail.com
Odwiedź: Zabrodzie 7, 52-327 Wrocław
Wizytówka: https://g.page/r/CaMQyny7A1XVEBM/